Sindrom nervoznih creva (opšte prihvaćena skraćenica engleskog prevoda irritable bowel syndrome- IBS) je funkcionalni poremećaj digestivnog sistema, odnosno prema Rome kriterijumima, poremećaj mozak- crevo interakcije. IBS može značajno uticati na kvalitet života, iako ne dovodi do trajnih oštećenja creva. Simptomi IBS mogu biti neprijatni, dugotrajni i ometati svakodnevne aktivnosti. Zbog toga je važno prepoznati prve simptome i razumeti kako se ovo stanje ispoljava.
Ovaj poremećaj je često povezan sa savremenim načinom života, stresom i promenama u ishrani. Kod mnogih osoba simptomi se javljaju povremeno, sa tendencijom ponavljanja. Međutim, kod nekih, mogu trajati mesecima ili godinama pre nego što se pacijent javi na pregled.
Šta je sindrom nervoznih creva
Sindrom nervoznih creva je poremećaj u radu debelog creva kod koga ne postoje jasne organske promene na sluznici debelog creva, ali su prisutne tegobe poput bolova u trbuhu, promene u ritmu crevnog pražnjenja i nadimanje trbuha. Uzrok ovog poremećaja je nepoznat, ali se smatra da je povezan sa povećanom osetljivošću digestivnog trakta, poremećajem pokretljivosti creva, promenom u sastavu crevnih bakterija( crevne mikrobiote), kao i poremećenom komunikacijom između creva i nervnog sistema.
Na pojavu simptoma najčešće utiču stresne situacije, određene namirnice u ishrani, hormonalne promene, mada se često ne može identifikovati neposredni uzrok pojave tegoba.
Najčešći simptomi IBS-a
Osobe sa sindromom nervoznih creva najčešće imaju bolove ili grčeve u trbuhu, koji su povezani sa crevnim pražnjenje, tj. učestalošću i konzistencijom stolice. Kod nekih osoba dominira dijareja, sa više od tri kašasto- tečne stolice na dan. Kod drugih dominira zatvor, kada je broj stolica manji od tri nedeljno, a stolice su tvrde i prisutno je otežano pražnjenje creva. Postoji i kombinovani oblik gde se ova dva stanja smenjuju.
Obavezno prisutan simptom je i nadutost, osećaj punoće u crevima i pojačano stvaranje gasova.
Kod osoba sa IBS navedene tegobe dugo traju i prisutne su duže od šet meseci.
Važno je napomenuti da se kod IBS ne javlja krvarenje iz debelog creva, tegobe nisu prisutne u toku noći, osoba ne gubi u telesnoj masi, nema povišenu telesnu temperaturu, nema anemiju.
Kako prepoznati sindrom nervoznih creva
Dijagnoza IBS-a postavlja se na osnovu tipičnih simptoma- bolova u trbuhu, povezanih sa dijarejom ili opstipacijom i nadimanja trbuha i isključivanja drugih bolesti. Lekar obično procenjuje trajanje i učestalost tegoba, kao i povezanost sa načinom ishrane i životnim stilom.
U mnogim slučajevima simptomi traju duže od nekoliko meseci i ponavljaju se u određenim situacijama. Dnevnik ishrane i simptoma može pomoći u prepoznavanju okidača koji pogoršavaju stanje.
Šta može pomoći u ublažavanju simptoma
Promene u načinu ishrane, životnih navika i smanjenje stresa imaju ključnu ulogu u kontroli IBS-a. Preporučuje se uvođenje lagane, uravnotežene ishrane- manji i češći obroci, izbegavanje prejedanja ili neredovnih obroka, izbegavanje hrane koja izaziva nadimanje. Pored toga, redovna fizička aktivnost, kvalitetan san i tehnike opuštanja mogu pomoći u smanjenju učestalosti tegoba.
Preparati koji deluju lokalno u crevima i pomažu uklanjanju štetnih supstanci mogu biti korisna podrška. Enterosgel deluje tako što vezuje iritirajuće materije i pomaže njihovom izbacivanju iz digestivnog trakta, čime može doprineti smanjenju neprijatnih simptoma.
Kada je potrebno obratiti se lekaru
Ukoliko se jave alarmni simptomi kao što su krvarenje iz debelog creva, noćni simptomi, gubitak u telesnoj masi, povišena telesna temperatura, anemija potrebno je obratiti se lekaru radi dodatnog medicinskog ispitivanja. Takođe, medicinski savet je neophodan ukoliko se simptomi pogoršavaju, jave se novi ili neuobičajeni znaci ili ukoliko tegobe značajno utiču na svakodnevno funkcionisanje. Pravovremena procena može pomoći u isključivanju drugih bolesti digestivnog sistema i određivanju adekvatnog terapijskog pristupa.
Prof. Snežana Lukić